ABŞ dollarını güclü edən səbəb

ABŞ dollarını güclü edən səbəb

ABŞ 1971-ci ildə neft qarşılığında qızıl ödəyə bilmədiyi üçün Səudiyyə Ərəbistanına satışın yalnızca dollarla aparılmasını təklif edir. Səudiyyə rəhbərliyi bununla razılaşır və qarşılığında kral ailəsinin hökmranlığının qorunmasını tələb edir.

Sfera.az axar.az-a istinadən bildirir ki, 1973-cü ildə müzakirələr nəticəsində petrodollar sistemi qurulur.
 
Səudiyyə neft satışlarında yalnız dollar qəbul etməyə başlayır. Sistem olduqca sadə idi. Rəsmi Ər-Riyad neftdən gələn dollarları ABŞ banklarına və istiqrazlarına qoyurdu. Nəticədə ABŞ zənginləşir, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) isə puldan neft idxal edən ölkələrə borc verərək qazanırdı. 1974-cü ildə rəsmiləşən bu anlaşmanı hazırlayan isə dövrün ABŞ Dövlət katibi Henri Kissincer idi. Dünyanın neftə ehtiyacı olduğu müddətcə "qara qızıl" ABŞ dolları qarşılığında satılacaqdı.
 
Sistem 1975-ci ildə bütün OPEK üzvləri tərəfindən qəbul olundu.
 
Bu şəkildə dünya iqtisadiyyatı nəzarət altında saxlanılır, kimin inkişaf edib-etməyəcəyi bəlli olurdu. Enerji ehtiyacını qarşılamaq məcburiyyətində qalan ölkələr dollar axtarır, nəticədə dünya həm dollar, həm də ABŞ-a möhtac qalırdı.
 
Səddam Hüseyn 2000-ci ildə İraqın neft gəlirlərini dollar yox, avro ilə alacağını açıqlayır. Tezliklə ABŞ İraqa hücum (2003-cü il - red.) edir.
 
İran və Venesuela 2005-ci ildə ABŞ dollarına qarşı qüvvələrini birləşdirir. Venesuelanın mərhum lideri Uqo Çaves neft satışını avro ilə edəcəklərini bildirir. İran isə satışların avro ilə aparılacağı birja yaradacağını açıqlayır. Bu, əməliyyatların dollarla aparıldığı London birjasının əhəmiyyətini öldürəcəkdi. Lakin ABŞ Prezidenti Corc Buş tezliklə Tehranı təhdid edir. Bundan əlavə, Venesuelada çevrilişə cəhd olur.
 
Liviyanın mərhum lideri Müəmmər Qəzzafi 2009-cu ildə Afrika İttifaqının rəhbəri olduğu zaman vahid valyuta sisteminə keçməyi təklif edir. Bu, petrodollar sisteminə meydan oxumaq mənasına gəlirdi. Lakin tezliklə Ərəb baharı alovlanır və Qəzzafi devrilir.
 
2009-2012-ci illərdə dünyanın bir çox dövlətləri petrodollar sistemindən imtina etməyə cəhd göstərsələr də, sonradan onlar da sakitləşirlər.  


OXŞAR XƏBƏRLƏR

Azərbaycanda nə qədər işsiz var?

2022-ci il mayın 1-i vəziyyətinə əsasən Azərbaycanda iqtisadi fəal əhalinin sayı 5 milyon 313 min 500 nəfər olub. Sfera.az xəbər verir ki, iqtisadi fəal ə...

İnflyasiya əhalinin xərclərini xeyli artırdı – Bir nəfər ayda nə qədər pul xərcləyib?

Bu il Azərbaycan istehlakçısının xərclərində böyük artım qeydə alınıb. Sfera.az xəbər verir ki, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə 2022-ci ilin...

Azərbaycanda qızıl istehsalının azalmasının hansı mənfi təsirləri var?

Bu ilin ilk 4 ayı ərzində ölkəmizdə qızıl istehsalında azalma, gümüş istehsalında artım qeydə alınıb. Sfera.az xəbər verir ki, 2022-ci ilin yanvar-aprel a...

Sahibkarsınız? Biznesinizi daha rahat və sürətli böyüdə bilərsiniz!

Kredit növləri arasında ən çox seçilən nağd pul kreditlərindən biri də sahibkarların biznes yolunda müraciət etdiyi Mikrokreditdir. Bu yazımızda Mikrokreditlə...

Biznes qurmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: Hansı sahədə uğur qazanmaq olar? - FOTO

Bu gün hər hansı obyekt açmaq istəyən iş adamını narahat edən əsas məsələ həmin obyektin yerləşməsidir. Artıq bir faktdır ki, məkanın yerləşdiyi ərazi biz...

Bu məhsullar niyə sürətlə bahalaşır?

Məhsulların bir çoxu, o cümlədən yuyucu tozlar xaricdən tədarük olunur. İstehsalçı ölkələrin məhsulların qiymətini bahalaşdırması Azərbaycanda olan qiymətlərin ...